Baghala Ghatogh: Gilan Usulü Köy İşi Bakla Yemeği

Yaprakların tatlı hışırtısı, uzaktan yankılanan bir horoz sesi ve toprak tencerede aheste aheste dönen tahta kaşığın o huzurlu tıkırtısı… İran’ın kuzeyinde, yağmurun öptüğü zümrüt yeşili Gilan’a hoş geldiniz. Burada zaman yavaş akar ve her sofra, toprağın sunduğu cömert bir şükür şölenidir.

Bugün sizlerle, köy hayatının ve yavaş yaşamın dingin ruhunu yansıtan, mütevazı ama bir o kadar da iç ısıtan geleneksel bir lezzet hazırlıyoruz: Baghala Ghatogh. Taze iç bakla, kokusu buram buram tüten dereotu, sarımsak ve taptaze köy yumurtalarıyla hazırlanan, sabrın ve sadeliğin eseri bir yemek.

Sarımsakları ezerken yükselen o topraksı ve keskin kokunun sizi sarmalamasına izin verin. Hazar kıyılarının sisli sabahlarını hayal edin. Bu yalnızca bir yemek pişirme anı değil; ruha dokunan, derin bir dinginlik molası.

Malzemeler

• 2 su bardağı taze iç bakla (kabuğu ve zarı soyulmuş) veya taze börülce/iç fasulye
• 1 baş sarımsak, dişleri soyulmuş ve hafifçe ezilmiş
• 1 su bardağı ince kıyılmış taze dereotu
• 1 tatlı kaşığı zerdeçal
• 2-3 adet taze köy yumurtası
• Damak tadınıza göre tuz ve taze çekilmiş karabiber
• Hakiki tereyağı veya hafif bir bitkisel yağ
• 2 su bardağı su

Köy İşi Tarif

1. Kokuların Uyanışı: Tabanı kalın bir toprak güveçte veya döküm tencerede, tereyağını kısık ateşte eritin. Ezilmiş sarımsakları ekleyip nazikçe soteleyin. Amacımız sarımsağı yakmak değil; kokusunu ve şifasını tereyağının kucağına usulca bırakmasını sağlamak.
2. Altın Dokunuş: Zerdeçalı serpiştirin. Yağın anında kadife gibi sıcak ve altın sarısı bir tona bürünüşünü keyifle izleyin.
3. Yeşilin Huzuru: İnce kıyılmış dereotunu ve baklaları tencereye alın. Çıkan o hafif cızırtıyı dinleyerek tahta kaşıkla aheste aheste karıştırın. Baklaların bu aromayı içine çekmesi için yaklaşık beş dakika kavurun.
4. Aheste Pişirme: Suyu ilave edin. Tencerenin kapağını kapatıp ateşi en kısığa alın. Baklaların sıcacık suyun koynunda lokum gibi yumuşamasını bekleyin. Bu aheste serüven yaklaşık 15-20 dakika sürer.
5. Son Dokunuş ve Kucaklaşma: Baklalar yumuşayıp yemeğin suyu koyu ve mis kokulu bir kıvama gelince, yumurtaları doğrudan yemeğin üzerine kırın. Sakın karıştırmayın. Bırakın yumurtalar fokurdayan yemeğin buharında yavaşça pişsin. Kapağı tekrar kapatıp sarıları dilediğiniz kıvama gelene dek yaklaşık 5 dakika daha dinlendirin.

Bu köy kokulu şaheseri doğrudan tenceresiyle, dumanı üstünde tüten bir kateh (geleneksel İran pilavı) ve taptaze çıtır turplarla sofranıza getirin. Gözlerinizi kapatın, derin bir nefes alıp bir lokma tadın ve Gilan’ın dingin sadeliğinin ruhunuzu doyurmasına izin verin.