Malata: Gilanning qishloqona ruhi grilda pishirilgan baliqda

Ko’zlaringizni yuming va quloq soling. Ochiq olovda miltillab yonayotgan o’tinning yumshoq tarsillashini eshityapsizmi? Eron shimolining namsevar, tumanli shabadasida qadimiy daraxtlarning mayin shitirlashini-chi? Bu — Gilon, bu yerda vaqt o’z oqishini sekinlashtiradi, hayot esa o’choq boshi, hosil yig’imi va diydorlashishning oddiy quvonchi atrofida aylanadi.

Bugun biz Malata, ya’ni Kabab Mahi — an’anaviy giloncha gril-baliq tayyorlaymiz. Bu shunchaki taom emas, bu — butun bir marosim. U Kaspiy dengizi bo’yidagi tumanli tonglardan, chochaq kabi mahalliy ko’katlarning tuproqqa xos iforidan va yovvoyi anor nordonligining betakror tarovatidan so’zlaydi.

Malata tayyorlayotganda, aslo shoshilmaysiz. Masalliqlarning o’zi so’zlashiga imkon berasiz. Yong’oqni asta-sekin tuyib, yog’i chiqishini kuzatasiz. Anor qiyom qo’shib, uni xuddi qora tuproqdek quyuq va to’q tusga kirguncha aralashtirasiz. Baliqni shu qishloqona qorishma bilan massaj qilib, unga o’rmon va bog’larning xotiralarini singdirasiz.

Ochiq cho’g’da qovurilayotganda, uning terisi qarsillab qizarib, tutunli, shirin-nordon muattar hid taratadi — bu sof nostalji. Har bir luqma — soddaroq zamonlarga qaytish, tabiat qo’ynidagi romantika ta’mi, shovqinli dunyodagi sokin bir lahza.

Qishloqona Malata Retsepti

O’choq uchun masalliqlar:

• 1 dona butun oq baliq (Kefal yoki Kaspiy kutumi), tozalanib, kitobcha shaklida ochilgan
• 1 piyola yong’oq, mayda tuyilgan
• 3 osh qoshiq yovvoyi anor qiyomi (nordon va quyuq)
• 2 tish sarimsoq, ezilib pyuresimon qilingan
• 1 osh qoshiq yangi mahalliy Gilon ko’katlari (Chochaq va Xalvash), yoki topilmasa yalpiz va kashnich aralashmasi
• Bir chimdim tuz, qora murch va zira (yoki golpar)
• Bir tomchi zaytun moyi

Sekin jarayon:

1. Balniqni tayyorlash: Baliqni ehtiyotkorlik bilan yuvib, yumshoq mato yordamida butunlay quritib oling. Uni kitob kabi ochib yoying.
2. Marinad: Laganchada tuyilgan yong’oq, anor qiyomi, ezilgan sarimsoq va maydalangan ko’katlarni aralashtiring. Tuz, murch va bir chimdim zira qo’shing. Aralashma quyuq, dag’al va xushbo’y bo’lishi kerak.
3. Qorishma siri: Ushbu to’q rangli quyuq pastani baliq etiga qalin qilib surting. Uni tinch qo’ying. Ta’mlar bir-biriga singishi uchun salqin joyda kamida ikki soat vaqt bering, shunda nordonlik etini yumshatadi.
4. Olov: Kichik o’tin olovi yoqing va u miltillovchi cho’g’ga aylanguncha kuting. Baliqni maxsus panjaraga (gril-savatga) soling.
5. Gril: Cho’g’ ustida asta-sekin, ehtiyotkorlik bilan aylantirib pishiring. Issiqlik o’z ishini bajarib, terisi go’zal qarsildoq qizarib, eti yumshoq va tutun hiri singmaguncha kuting.
6. Dasturxon: Olovdan uzilgan zahoti issiqligida, bug’langan guruch, bir parcha turp va yangi ko’katlar bilan birga suzing. Qo’l bilan yeb, lahzadan zavqlaning va qishloq osoyishtaligi ruhingizni tozalashiga imkon bering.