Bahor ta'mi: Asl Gilancha Kuku Sabzi

Gilonning zumrad tepliklari uzra tongi tuman tarqala boshlar ekan, yerga singan mayin yomg’ir hidi o’rnini yanada yoqimli atirga — sokin, quyosh nuri tushib turgan oshxonada qo’lda to’g’ralgan yovvoyi ko’katlarning hushbo’y hidiga bo’shatib beradi.

Vaqtni to’xtatib, har bir lahzadan zavqlana olishning o’zgacha bir go’zalligi bor. Tinimsiz oqib o’tayotgan shoshqaloq dunyoda “Kuku Sabzi Gilani”ni tayyorlash bu — o’ziga xos mayin isyon, asl ildizlarimizga qaytishdir. Eronning sersuv shimoliy viloyati — Gilonga xos bo’lgan bu an’anaviy forscha ko’k frittatasi bahorning uygonishi, yangilanish va qishloq hayotining sodda quvonchlarini tarannum etadi.

Odatdagi turlaridan farqli o’laroq, gilancha ko’rinish juda xushbo’y bo’lib, mahalliy o’t-o’lanlar, yong’oqning to’yimli hamda qarsildoq ta’mi, shuningdek, zirkning yoqimli nordon ta’m uyg’unligi bilan kuylaydi. Bu shunchaki taom emas — bu tuyg’u. Ochiq deraza yonida turgan buvilar xotirasi, pichoqning yog’och taxtachaga urilishidan chiqadigan maromli taq-taq ovozi va og’ir cho’yan tovada mayin pishib yotgan yog’ning shig’irlashidir.

Bugun keling, o’sha osuda muhitni o’z uyimizga ham taklif qilaylik. Derazani oching, xona havosini yangilang va keling, sekinlik bilan taom tayyorlaylik.

Masalliqlar

• 2 kata bog’ yangi petrushka, mayda to’g’ralgan
• 1 kata bog’ yangi kashnich, mayda to’g’ralgan
• 1 bog’ yangi shivit, mayda to’g’ralgan
• 1 bog’ yangi ko’k piyoz yoki piyozning yashil qismi, mayda to’g’ralgan
• Bir siqim yangi fenuas (shambula) barglari (agar yangisi bo’lmasa, bir chimdim quritilgani ham bo’ladi)
• Bir shoxcha yangi yalpiz
• 6 dona yirik erkin yuruvchi parrandalar tuxumi
• 1/2 stakan archilgan yong’oq, qo’pol tarzda maydalangan
• 1/3 stakan quritilgan zirk, yuvib suvi quritilgan
• 1 choy qoshiq quritilgan turmeric (zarchuva)
• 1/2 choy qoshiq qora murch
• 1 choy qoshiq dengiz tuzi
• 2 bosh sarimsoq, qirg’ichdan o’tkazilgan (bu Gilonning sarimsoqqa bo’lgan muhri ramzi)
• Qovurish uchun zaytun moyi yoki erigan sariyog’

Tayyorlash Marosimi

1. Ko’katlarni tayyorlang: Ishni ko’katlarni yaxshilab yuvishdan boshlang. Ularni toza paxtali sochiq ustida tabiiy ravishda quritib oling. Barglarni saralab, nozik ko’katlarni qattiq poyalaridan ajratish jarayonining o’zi bir meditatsiyadir. Ularni pichoqda mayda qilib to’g’rang. Undan tarqaladigan hid tuproqning o’zginasidir.
2. Aralashmani tayyorlang: Katta, sodda sopol idishda tuxumlarni yengil va havodor bo’lguncha ko’pirtiring. Unga zarchuva, tuz, murch va maydalangan sarimsoqni qo’shing. To’g’ralgan ko’katlar tog’ini aralashmaga soling. Bir qarashda ko’katlar juda ko’p, tuxum esa kamdek tuyuladi — xuddi shunday bo’lishi kerak.
3. Marvaridlarni qo’shing: Maydalangan yong’oq va shirasiga to’lgan nordon zirkni ehtiyotkorlik bilan aralashmaga qo’shing. Ular har bir tishlaganda ta’mni boyitib, chuqur huzur bag’ishlovchi yashirin xazinalardir.
4. Sabr bilan pishiring: Rustamona cho’yan tovada o’rtacha past olovda bir oz zaytun moyi yoki bir qoshiq sariyog’ni qizdiring. Yog’ qizigach, yorqin yashil aralashmani tovaga quying. Yuzini yog’och qoshiq yordamida tekislang.
5. Dimlang: Tovaning qopqog’ini yoping va kukuni 15-20 daqiqa davomida bezovta qilmasdan pishiring. Mayin shig’irlagan ovozni tinglang. Chetlarining go’zal, quyuq tillarang-jigarranga kirishini kuzating.
6. Aylantirish: Kukuni huddi pirog kabi ehtiyotkorlik bilan uchburchak bo’laklarga bo’ling va har bir bo’lakni boshqa tomonini ham 5-10 daqiqa davomida mukammal pishguncha ehtiyotkorlik bilan e’tibor bilan qovuring.

Kuku Sabzini iliq holda yoki xona haroratida, ehtimol bir bo’lak qarsildoq issiq non, bir kosa nordon qatiq va bir piyola yangi damlangan choy bilan dasturxonga torting. Birinchi luqmani tatib ko’rar ekansiz, ko’zingizni yuming. Yashil tog’larni, Kaspiy dengizining sho’r shamolini va qishloq hayotining osoyishta, abadiy ruhini his eting.